![محیط زیست چیست؟](https://dkhf.ir/storage/2024/06/WORLDENVIRONMENTDAY2-ezgif.com-png-to-webp-converter-scaled.webp)
محیط زیست چیست؟
محیط زیست به همه محیطهای طبیعی و غیرطبیعی است که انسان و دیگر موجودات زنده در آن زندگی میکنند و با آن تعامل دارند. این شامل هوا، آب، خاک، جانداران، گیاهان، میکروبها و سایر عوامل موجود در طبیعت است. محیط زیست نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت و ثبات اکوسیستمها و بقای انسان و سایر موجودات زنده دارد.
تقسیم بندی محیط زیست
۱. محیط زیست طبیعی:
محیط زیست طبیعی شامل تمام عناصر و پدیدههای طبیعی است که به طور مستقل از انسان وجود دارند و تعاملات بین آنها اکوسیستمها را تشکیل میدهد. این محیط شامل موارد زیر است:
- هوا:
جو زمین که شامل ترکیبی از گازهاست و برای تنفس موجودات زنده ضروری است. کیفیت هوا نقش حیاتی در سلامت انسان و اکوسیستمها دارد.
-
آب:
شامل تمامی منابع آبی مانند رودخانهها، دریاچهها، اقیانوسها، چشمهها و آبهای زیرزمینی است. آب منبع حیات است و برای مصرف انسان، کشاورزی، صنعت و زیستبومها ضروری است.
-
خاک
:
لایه سطحی زمین که گیاهان در آن رشد میکنند. خاک حاصلخیز برای کشاورزی و حفظ تنوع زیستی ضروری است.
-
جانداران:
شامل همه انواع موجودات زنده از میکروبها و گیاهان تا حیوانات و انسانها است. تنوع زیستی به پایداری اکوسیستمها کمک میکند و نقش مهمی در چرخههای غذایی و انرژی دارد.
- گیاهان:
شامل همه انواع گیاهان از جلبکها و خزهها تا درختان و جنگلهاست. گیاهان با فتوسنتز اکسیژن تولید میکنند و به عنوان پایه اصلی زنجیره غذایی عمل میکنند.
-
حیوانات:
شامل همه انواع حیوانات از حشرات و پرندگان تا پستانداران و آبزیان است. حیوانات نقشهای مختلفی در اکوسیستمها ایفا میکنند، از گردهافشانی گیاهان تا کنترل جمعیت گونههای دیگر.
-
اکوسیستمها
:
مجموعهای از موجودات زنده و محیطهای غیرزنده که در یک منطقه خاص تعامل دارند. اکوسیستمها شامل جنگلها، مراتع، بیابانها، تالابها، دریاها و اقیانوسها هستند.
-
منابع طبیعی:
شامل منابعی مانند مواد معدنی، نفت و گاز، جنگلها، آبهای شیرین و ماهیها است که انسانها برای تامین نیازهای خود از آنها بهرهبرداری میکنند.
حفاظت و مدیریت صحیح محیط زیست طبیعی برای حفظ تنوع زیستی، پایداری اکوسیستمها و تأمین منابع ضروری برای نسلهای آینده اهمیت دارد. تغییرات آب و هوایی، آلودگی، تخریب زیستگاهها و بهرهبرداری بیرویه از منابع طبیعی از جمله تهدیدات اصلی برای محیط زیست طبیعی هستند. این شامل تمامی عناصر طبیعی است که بدون تداخل انسانی و به طور طبیعی وجود دارند. این عناصر شامل هوا، آبهای آبی و اقیانوسها، خاک، منابع طبیعی مانند جنگلها، دریاچهها، رودخانهها، کوهستانها، مراتع و سایر محیطهای زیستی است.
۲. محیط زیست انسان ساخته:
محیط زیست انسانی یا محیط زیست انسان ساخته به تمامی عواملی اطلاق میشود که توسط فعالیتهای انسانی ایجاد یا تغییر یافتهاند. این محیطها شامل ساختارها، زیرساختها و فضاهایی است که به طور مستقیم توسط انسان طراحی، ساخته و مدیریت میشوند. در ادامه به اجزای مختلف محیط زیست انسانی پرداخته میشود:
- شهرها و روستاها:
مناطق مسکونی که شامل ساختمانها، خیابانها، پارکها، امکانات عمومی مانند بیمارستانها و مدارس، و سایر زیرساختهای شهری است. طراحی و مدیریت شهری بر کیفیت زندگی ساکنان و تأثیرات محیطی تاثیر میگذارد.
-
زیرساختها:
شامل جادهها، پلها، راهآهن، بنادر، فرودگاهها و شبکههای انتقال انرژی (برق، گاز، آب) است. این زیرساختها برای تسهیل حملونقل و ارتباطات و تامین نیازهای اساسی انسانها ضروری هستند.
-
صنایع و کارخانهها:
واحدهای تولیدی که محصولات مختلفی را تولید میکنند. فعالیتهای صنعتی میتوانند تأثیرات زیستمحیطی قابل توجهی داشته باشند، از جمله آلودگی هوا، آب و خاک.
-
کشاورزی و دامداری:
استفاده از زمین برای تولید محصولات کشاورزی و پرورش دام. کشاورزی صنعتی و استفاده از مواد شیمیایی میتواند منجر به تخریب خاک، آلودگی آبها و کاهش تنوع زیستی شود.
-
فضاهای سبز شهری:
پارکها، باغها و مناطق سبز در شهرها که برای بهبود کیفیت زندگی شهری و حفظ تنوع زیستی در محیطهای انسانی ایجاد میشوند. این فضاها نقش مهمی در تلطیف هوا، کاهش دمای محیط و افزایش سلامت روانی و جسمی افراد دارند.
-
تاسیسات خدماتی:
مراکز خدماتی مانند بیمارستانها، مدارس، دانشگاهها، مراکز خرید و تفریحی که نیازهای مختلف جامعه را برآورده میکنند.
-
منابع انرژی:
نیروگاهها و تاسیسات تولید انرژی از جمله نیروگاههای سوخت فسیلی، نیروگاههای هستهای، و انرژیهای تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی، بادی و آبی. تولید و مصرف انرژی تأثیرات زیستمحیطی قابل توجهی دارد.
-
زبالهها و پسماندها:
شامل زبالههای خانگی، صنعتی و کشاورزی. مدیریت صحیح پسماندها برای کاهش آلودگی و حفظ محیط زیست ضروری است.
محیط زیست انسانی تأثیرات گستردهای بر کیفیت زندگی انسانها و پایداری محیط زیست طبیعی دارد. توسعه پایدار و طراحی هوشمندانه محیط زیست انسانی میتواند به کاهش اثرات منفی زیستمحیطی و حفظ منابع طبیعی برای نسلهای آینده کمک کند، که شامل تمامی عواملی است که توسط انسان تغییر یافتهاند یا به وسیله انسان ساخته شدهاند، مانند شهرها، روستاها، صنایع، خطوط انتقال نیروی برق، بزرگراهها و سایر زیرساختها و سازههای انسانی.
به طور کلی، محیط زیست نقش بسیار مهمی در تأمین نیازهای اساسی انسان و دیگر موجودات زنده دارد، از جمله هوا تمیز برای تنفس، آب تمیز برای مصرف، خاک حاصلخیز برای کشاورزی و غیره. بنابراین، حفاظت از محیط زیست و حفظ توازن اکوسیستمها از اهمیت بالایی برخوردار است تا به تدریج اثرات آسیبزای محیطی کاهش یابد و زیست بومها و منابع طبیعی حفظ شوند.